Phát triển Đảng trong đoàn viên trẻ – từ thực tiễn trường học đến yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới

2026-04-13 21 0

BÀI DỰ THI

Phát triển Đảng trong đoàn viên trẻ – từ thực tiễn trường học đến yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới

Thể loại: Tạp chí

TÓM TẮT BÀI VIẾT

Trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ dừng ở “chống” mà cần bắt đầu từ “xây”, với trọng tâm là đoàn viên, thanh niên – lực lượng nòng cốt của dân tộc, chủ nhân tương lai của đất nước. Phát triển Đảng trong học sinh THPT chính là quá trình bồi dưỡng lý tưởng, bản lĩnh và niềm tin từ sớm, góp phần nâng cao “sức đề kháng” trước các tác động tiêu cực. Thực tiễn tại Trường THPT Hàng Hải cho thấy, với định hướng đúng đắn và phương châm “chất lượng hơn số lượng”, học sinh có thể trưởng thành sớm về nhận thức chính trị, trở thành đảng viên ưu tú, qua đó góp phần xây dựng lực lượng kế cận vững vàng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới.

Từ khóa: Đảng viên trẻ; Lý tưởng cách mạng; Thanh niên xung kích; Kỷ nguyên số; Xây nền tư tưởng từ gốc

MỞ ĐẦU

Trong kỷ nguyên số, khi không gian mạng trở thành “không gian sống thứ hai” của thanh niên, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ diễn ra trên các diễn đàn chính trị mà còn hiện diện trong từng dòng trạng thái, video ngắn và mỗi tương tác thường ngày. Bối cảnh đó đặt ra câu hỏi cốt lõi: làm thế nào để bảo vệ nền tảng tư tưởng một cách bền vững, từ gốc rễ?

Câu trả lời không chỉ nằm ở việc tăng cường “chống”, mà quan trọng hơn là phải “xây” – xây dựng niềm tin, lý tưởng và lực lượng kế cận, trước hết là đội ngũ đảng viên trẻ được bồi dưỡng ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

1. Phát triển Đảng trong học sinh: Từ yêu cầu thực tiễn đến định hướng chiến lược trong giai đoạn mới

Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển và tương lai của dân tộc. Trong suốt các giai đoạn cách mạng, Đảng ta luôn xác định thanh niên là lực lượng xung kích, đồng thời đặc biệt coi trọng công tác phát triển đảng viên trong thế hệ trẻ. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới hiện nay, yêu cầu đó không chỉ dừng lại ở việc bổ sung nguồn lực cho Đảng, mà còn mang ý nghĩa sâu xa hơn: chủ động xây dựng “lá chắn tư tưởng” ngay từ sớm, từ xa, từ trong môi trường giáo dục.

Thực tiễn cho thấy, thanh niên hiện nay đang chịu tác động đa chiều từ không gian mạng và đời sống xã hội hiện đại. Nếu không được định hướng kịp thời và đúng đắn, các em rất dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin sai lệch, xuyên tạc; lối sống thực dụng, đề cao chủ nghĩa cá nhân; hoặc xu hướng “trung tính chính trị”, thờ ơ với các vấn đề chính trị - xã hội. Những yếu tố này tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm lý tưởng, niềm tin và bản lĩnh chính trị của một bộ phận giới trẻ.

Chính vì vậy, công tác phát triển Đảng trong học sinh trung học phổ thông không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ tổ chức của Đảng trong nhà trường, mà cần được nhìn nhận như một giải pháp chiến lược, có tính căn cơ trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây là quá trình vừa giáo dục, vừa bồi dưỡng, vừa sàng lọc, nhằm hình thành lớp công dân trẻ không chỉ “vừa hồng, vừa chuyên” mà còn có bản lĩnh chính trị vững vàng, sẵn sàng đảm nhận vai trò kế cận trong tương lai.

2. Còn nhiều “nút thắt” cần tháo gỡ

Mặc dù chủ trương của Đảng về công tác phát triển Đảng trong thanh niên đã rất rõ ràng, song thực tiễn triển khai tại các trường THPT, đặc biệt là khối ngoài công lập, vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc.

Trước hết là rào cản về nhận thức. Một bộ phận cán bộ, phụ huynh và cả học sinh vẫn cho rằng học sinh THPT chưa đủ “độ chín” về chính trị, chưa cần thiết đặt vấn đề phấn đấu vào Đảng ở giai đoạn này. Quan niệm này vô hình trung khiến công tác tạo nguồn bị thu hẹp, tâm lý e dè xuất hiện ngay từ khâu phát hiện, bồi dưỡng.

Bên cạnh đó là rào cản từ gia đình và xã hội. Không ít phụ huynh lo ngại việc phấn đấu vào Đảng sẽ ảnh hưởng đến thời gian học tập, gây áp lực thêm cho học sinh lớp cuối cấp, hoặc làm phân tán định hướng thi cử, nghề nghiệp. Điều này khiến sự phối hợp giữa nhà trường – gia đình trong công tác bồi dưỡng đôi khi chưa thật sự đồng thuận và thống nhất.

Rào cản nội tại từ phía học sinh cũng là một vấn đề đáng chú ý. Nhiều em còn thiếu môi trường rèn luyện chính trị – xã hội một cách hệ thống, thiếu cơ hội trải nghiệm thực tiễn để hình thành động cơ phấn đấu rõ ràng, lâu dài. Việc tiếp cận lý tưởng Đảng đôi khi còn mang tính hình thức, chưa gắn chặt với hành động cụ thể trong học tập và hoạt động phong trào.

Đáng lưu ý, nguy cơ hình thức hóa vẫn có thể xảy ra nếu công tác phát triển Đảng bị chạy theo thành tích, chỉ tiêu. Khi đó, dễ dẫn đến hiện tượng “hạ chuẩn”, coi nhẹ chất lượng đầu vào, làm giảm giá trị và sức lan tỏa của đội ngũ đảng viên trẻ.

Những khó khăn đó đặt ra một yêu cầu mang tính nguyên tắc: không phải là “có làm hay không”, mà là phải làm như thế nào để đúng hướng, đúng đối tượng và thực chất.

Thực tế hiện nay cũng còn tồn tại quan điểm cho rằng không nên kết nạp học sinh vào Đảng vì các em chưa đủ trưởng thành về nhận thức, dễ dẫn đến hình thức hoặc tạo thêm áp lực tâm lý. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận một cách toàn diện, đây là cách tiếp cận chưa thật sự thuyết phục.

Trước hết, cần khẳng định rõ: Đảng không kết nạp đảng viên chỉ dựa trên độ tuổi, mà dựa trên tiêu chuẩn, điều kiện và quá trình rèn luyện thực tế. Trong thực tiễn giáo dục, đã có không ít học sinh THPT thể hiện rõ bản lĩnh chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật tốt, có mục tiêu sống rõ ràng, có trách nhiệm với tập thể và khát vọng cống hiến. Việc đồng nhất “tuổi trẻ” với “non nớt” là cách nhìn chưa phản ánh đúng sự phát triển đa dạng và sớm trưởng thành của một bộ phận thanh niên hiện nay.

Thứ hai, lo ngại về tính hình thức chỉ xuất hiện khi công tác tổ chức thiếu chặt chẽ, buông lỏng khâu đánh giá hoặc chạy theo số lượng. Ngược lại, nếu được thực hiện nghiêm túc, đặt chất lượng lên hàng đầu, chú trọng động cơ vào Đảng và quá trình rèn luyện lâu dài, thì việc phát triển Đảng trong học sinh không những không hình thức mà còn trở thành một quá trình giáo dục chính trị sâu sắc, có tác dụng định hướng lâu dài.

Đồng thời, cần tạo môi trường học tập, rèn luyện tích cực, gắn với thực tiễn, để việc kết nạp Đảng thực sự bắt nguồn từ nhận thức và hành động tự giác.

Ra mắt công trình thanh niên “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”.

Đội thanh niên xung kích, tình nguyện vệ sinh khuôn viên Đài liệt sĩ thành phố.

Thứ ba, quan điểm cho rằng việc phấn đấu vào Đảng sẽ tạo áp lực tiêu cực cho học sinh cũng chưa thật sự toàn diện. Trên thực tế, khi được đứng trong hàng ngũ của Đảng, nhiều học sinh lại có thêm động lực rõ ràng hơn trong học tập và rèn luyện, biết sống có mục tiêu, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Ở góc độ giáo dục, đó là “áp lực tích cực” – áp lực của sự trưởng thành, giúp hình thành bản lĩnh và nhân cách vững vàng.

Đáng lưu ý hơn, nếu vì tâm lý e ngại mà thu hẹp hoặc trì hoãn công tác phát triển Đảng trong học sinh, chúng ta có thể bỏ lỡ “thời điểm vàng” trong quá trình hình thành lý tưởng sống. Đây là giai đoạn mà niềm tin, định hướng giá trị và nhân cách của các em đang được định hình mạnh mẽ nhất. Khi đã bước sang giai đoạn sau, việc bồi dưỡng lại sẽ đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và hiệu quả thường không còn trọn vẹn như giai đoạn học đường.

Học sinh Trường THPT Hàng Hải hoàn thành lớp Bồi dưỡng nhận thức về Đảng, thể hiện tinh thần phấn khởi và động lực phấn đấu vào Đảng.

Từ những phân tích trên có thể khẳng định một cách rõ ràng: vấn đề không nằm ở việc “có nên kết nạp học sinh vào Đảng hay không”, mà nằm ở chỗ phải tổ chức, triển khai như thế nào để bảo đảm đúng nguyên tắc, đúng tiêu chuẩn, đồng thời phát huy tối đa giá trị giáo dục, xây dựng được đội ngũ đảng viên trẻ thực chất và bền vững.

3. Thực tiễn tại Trường THPT Hàng Hải: Kiên định lựa chọn đúng thay vì lựa chọn dễ

Từ thực tiễn công tác tại Trường THPT Hàng Hải, có thể nhận diện rõ một quá trình chuyển biến mang tính bước ngoặt trong khoảng 5 năm trở lại đây: từ tâm lý e dè, thận trọng trong khối ngoài công lập, nhà trường đã chuyển sang chủ động, bài bản và có định hướng dài hạn trong công tác phát triển đảng viên học sinh.

Điểm đáng chú ý là, nhà trường không lựa chọn con đường dễ, mà kiên định con đường đúng. Thay vì chạy theo số lượng, Chi bộ xác định rõ các nguyên tắc cốt lõi: lấy chất lượng làm tiêu chí xuyên suốt; coi động cơ vào Đảng là yếu tố nền tảng; đề cao quá trình rèn luyện hơn kết quả kết nạp; đồng thời chú trọng tạo nguồn từ sớm và theo dõi liên tục, lâu dài.

Ngay từ lớp 10, thông qua hoạt động của tổ chức Đoàn, giáo viên chủ nhiệm và Chi bộ phối hợp phát hiện, bồi dưỡng những học sinh có tố chất. Đây không phải là sự lựa chọn mang tính thời điểm, mà là một quá trình quan sát, thử thách và đánh giá toàn diện, liên tục.

Giáo dục lý tưởng, lối sống cho đoàn viên thanh niên.

Đặc biệt, các hoạt động phong trào được định hướng trở thành môi trường rèn luyện chính trị. Những hoạt động tưởng chừng mang tính “ngoại khóa” như tình nguyện vì cộng đồng, giữ gìn kỷ luật học đường, tham gia bảo đảm an toàn giao thông… được “chuyển hóa” thành không gian rèn luyện bản lĩnh, ý thức trách nhiệm và tinh thần cống hiến - những phẩm chất cốt lõi của người đảng viên.

Với cách làm đó, trong 5 năm qua, số lượng đảng viên học sinh tuy không nhiều, nhưng mỗi trường hợp đều là kết quả của quá trình rèn luyện thực chất, có nhận thức rõ ràng về lý tưởng và có sức lan tỏa tích cực trong tập thể. Điều này khẳng định giá trị của phương châm: “ít nhưng tinh”, thay vì “nhiều mà loãng”.

Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa Chi bộ - Đoàn trường - gia đình đã tạo nên sự đồng thuận cao, góp phần tháo gỡ những rào cản về tâm lý, đồng thời hình thành nền tảng vững chắc cho quá trình bồi dưỡng và kết nạp đảng viên học sinh.

Những kết quả bước đầu trong công tác phát triển đảng viên học sinh tại nhà trường được thể hiện qua các hình ảnh thực tiễn dưới đây:

Lễ kết nạp đảng viên học sinh tại Trường THPT Hàng Hải, năm 2025.

Lễ kết nạp đảng viên học sinh tại Trường THPT Hàng Hải, năm 2026.

4. Ý nghĩa thực tiễn và sức lan tỏa từ một mô hình cụ thể

Thực tiễn tại Trường THPT Hàng Hải không chỉ là kết quả riêng của một đơn vị, mà còn gợi mở những giá trị có tính khái quát đối với công tác phát triển Đảng trong học sinh hiện nay.

Trước hết, mô hình này khẳng định rõ tính khả thi của việc phát triển Đảng trong học sinh, kể cả ở khối ngoài công lập. Điều đó cho thấy, nếu có cách làm đúng, kiên trì và định hướng phù hợp, công tác này hoàn toàn có thể triển khai hiệu quả, thực chất.

Quan trọng hơn, thực tiễn đã chỉ ra một yêu cầu mang tính chiến lược: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ dựa vào “chống”, mà phải bắt đầu từ “xây” - xây dựng lực lượng kế cận từ sớm, khi nhận thức và nhân cách của thanh niên đang hình thành rõ nét.

Mỗi đảng viên trẻ được bồi dưỡng bài bản không chỉ là cá nhân ưu tú, mà còn là hạt nhân lan tỏa giá trị tích cực trong tập thể. Khi đó, nhà trường không chỉ là nơi truyền thụ tri thức, mà còn trở thành môi trường nuôi dưỡng bản lĩnh chính trị, góp phần tạo dựng “vùng an toàn tư tưởng” trước những tác động phức tạp của xã hội hiện đại.

5. Giải pháp đồng bộ trong phát hiện, bồi dưỡng và phát triển đảng viên trẻ

Để tránh lãng phí nguồn kế cận, các trường THPT chủ động rà soát học sinh tiêu biểu, phân công đảng viên theo dõi, giúp đỡ; đồng thời phối hợp với tổ chức Đoàn và cấp ủy địa phương để tiếp tục bồi dưỡng khi học sinh chuyển sang môi trường mới.

Thành đoàn Hải Phòng tiếp tục đưa chỉ tiêu giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng vào tiêu chí thi đua hằng năm; triển khai nhiều hoạt động thiết thực như diễn đàn “Đảng với thanh niên - Thanh niên với Đảng”, tuyên dương đảng viên trẻ tiêu biểu…

Đặc biệt, các chương trình gặp mặt, biểu dương đảng viên trẻ không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh mà còn tạo động lực, lan tỏa giá trị tích cực trong đoàn viên, thanh niên. Qua đó, khẳng định vai trò tiên phong của tuổi trẻ trong học tập, lao động, sáng tạo và chuyển đổi số.

Từ thực tiễn này có thể rút ra một nhận định quan trọng: phát triển đảng viên trẻ không đơn thuần là hoàn thành chỉ tiêu, mà là quá trình chuẩn bị nguồn cán bộ lâu dài, bảo đảm tính kế thừa và chất lượng đội ngũ.

Trên cơ sở đó, có thể đề xuất một số nhiệm vụ, giải pháp, đó là:

- Chuẩn hóa quy trình tạo nguồn đảng viên từ cấp THPT, bảo đảm tính liên thông giữa nhà trường và địa phương

- Đổi mới phương thức giáo dục chính trị theo hướng “trải nghiệm - hành động - lan tỏa”

- Tận dụng không gian mạng như một công cụ định hướng và dẫn dắt tư tưởng tích cực

- Phát huy vai trò nòng cốt của tổ chức Đoàn trong phát hiện, bồi dưỡng nhân tố ưu tú

- Tăng cường vai trò lãnh đạo trực tiếp của Chi bộ, đặc biệt tại các trường ngoài công lập

6. Kết luận

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi những giải pháp căn cơ, bền vững và có tầm nhìn chiến lược. Trong đó, phát triển Đảng trong đoàn viên, thanh niên, đặc biệt là học sinh, giữ vai trò then chốt trong việc tạo dựng lực lượng kế cận vững vàng cả về bản lĩnh chính trị và lý tưởng cách mạng.

Thực tiễn từ Trường THPT Hàng Hải cho thấy, khi được bồi dưỡng đúng hướng, từ sớm và một cách thực chất, mỗi học sinh ưu tú không chỉ trưởng thành về nhận thức mà còn trở thành hạt nhân lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng.

Vì vậy, để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng một cách bền vững, không thể chỉ dừng ở phản bác mà cần bắt đầu từ xây dựng lớp đảng viên trẻ có lý tưởng, bản lĩnh và khát vọng cống hiến ngay từ tuổi học đường, qua đó củng cố niềm tin và tạo nền tảng vững chắc cho tương lai.